Tarımda Zararlı Böceklerle Mücadele

74 kez okundu

9 gün önce eklendi

Ana Sayfa » Makale-Yöntem » Mikrobiyolojik Analiz» Tarımda Zararlı Böceklerle Mücadele


Organik Tarımda Böceklerin Biyoteknik Savaş Yöntemleriyle Kontrolü
 
Organik tarımda kullanılan biyoteknik yöntemlerin amacı, zararlı böcek türlerinin biyoloji, fizyoloji ve davranışları üzerinde etkili olan doğal veya yapay bazı maddeleri kullanarak zararlının normal özelliklerini bozmak ve zarar seviyesini en alt düzeye indirmektir. Biyoteknik yöntemlerin başlıca avantajı çevre koşullarına iyi uyum sağlaması ve yan etkilerinin bulunmamasıdır.
 
Zararlı böcek grupları besin aramada, yumurtlama yerlerinin ve cinsel eşlerin bulunmasında bazı kimyasal maddeler tarafından uyarılmaktadır. Bu sebeple biyoteknik mücadele yöntemlerinde hem canlıda doğal olarak bulunan hem de bunların sentetik olarak elde edilen bazı bileşiklerinden yararlanılır. Bu bileşiklere davranışsal kimyasallar adı verilmektedir. Organik tarımda kullanılan başlıca biyoteknik yöntemler şunlardır:

CEZBEDİCİLER

Zararlı böceklerle biyoteknik savaş yöntemleri içerisinde en geniş kullanım alanına sahip grup cezbedicilerdir. Böcek davranışlarına göre pek çok cezbedici grup bulunmaktadır. Böceklerin besin arama, yumurta bırakma yerlerinin tespiti ve üreme amacıyla cinsel eşlerini bulma davranışları bazı doğal kimyasal maddeler tarafından uyarılıp kontrol edilmektedir. Başlıca cezbedici gruplar feromonlar, besin cezbedicileri ve yumurta bırakma cezbedicileridir:
 
 

İz feromonları: İz feromonları daha çok sosyal böcekler tarafından kullanılır. Böceklerin yaydığı kimyasal iz, diğer böcekler tarafından algılanır. İz feromonları toprak veya havaya bırakılır ve diğer böcekler tarafından koklama yoluyla algılanır. İz feromonları karıncalarda oldukça gelişmiştir.

Cinsiyet (eşey) feromonları: Cinsiyet feromonları, farklı cinsiyetler arasında iletişimi sağlayan feromonlardır.

Afrodizyaklar: Afrodizyaklar genellikle erkek birey tarafından salgılanır. Salgılanma amacı dişi bireyleri çiftleşme için uyarmaktır.

Toplanma feromonları: Toplanma feromonları böceklerin belirli bir amaç için bir yerde toplanmalarını sağlar.

Alarm feromonları: Alarm feromonları böceklerin tehlike anında uyarılarak ortamdan uzaklaşmasını sağlar. Alarm feromonları genellikle uçuş veya toplanma anında salgılanmaktadır. Örneğin bu feromonlar, önemli virüs hastalıklarının taşıyıcısı olan yaprak bitlerinin alandan uzaklaştırılması amacıyla kullanılabilir.

Koku yoluyla etkili diğer feromonlar: Bu feromonlar böcekleri beslenebileceği uygun konukçuya doğru yönlendirme amacıyla kullanılmaktadır.

Feromonlardan farklı tiplerde tuzaklar yapılır ve bu tuzaklar farklı şekillerde, farklı yüksekliklerde ve farklı alanlarda kullanılır. Bu tuzaklar doğrudan ve dolaylı olarak iki şekilde kullanılabilir:
 
 

A. Doğrudan kullanma: Feromonların doğrudan kullanımı kitle hâlinde tuzakla yakalama, şaşırtma tekniği ve kemosterilantlarla (kısırlaştırıcılarla) birlikte kullanma olarak üç şekilde olur:

1. Kitle hâlinde tuzakla yakalama (mass-trapping) yöntemi: Bu yöntemin amacı, böcek öldürücü kimyasal ilaçların (insektisit) kullanımını engellemek veya diğer mücadele yöntemleri ile kombine ederek ilaçlama sayısını en aza indirmektir. Bu amaçla yetiştiricilik yapılan alana belirli aralıklarla ve belirli yoğunlukta eşey cezbedici feromon içeren tuzaklar yerleştirilir. Bu tuzaklara gelen zararlı böcekler kitle hâlinde yakalanarak yok edilir. Bu yöntem genellikle zararlı kelebek larvalarına karşı uygulanır.

2. Şaşırtma tekniği (confusion technic): Şaşırtma tekniğinde de eşey feromonlarından faydalanılmaktadır. Bu yöntemin amacı, özel kapsüller içerisinde bulunan feromonların, zararlıların yoğun olduğu bölgelere, bölgeyi feromonla doyuracak kadar çok atılarak böceğin davranışını bozarak normal yaşamını engellemektir. Yoğun feromon kullanımı sonucunda zararlı böcek, her taraftan gelen koku nedeniyle karşı eşeye yönelimini belirleyemez, dişiyi bulamaz ve çiftleşme gerçekleşemeyeceği için üreme engellenmiş olur.

3. Kısırlaştırıcı maddelerle (kemosterilantlarla) birlikte kullanma: Bu yöntemin amacı feromonla cezbedilmiş eşeylerin kemosterilant (kısırlaştırıcı) maddeler ile kısırlaştırılarak yoğunluklarının azaltılmasıdır fakat bu yöntemde feromon ve kısırlaştırıcı maddenin aynı eşey üzerinde etkili olması gerekir. Aksi durumda mücadelede başarı sağlanamaz.
 
 

B. Dolaylı kullanma: Feromonların dolaylı kullanımında amaç, zararlı yoğunluğunu izleyerek mücadeleye karar vermek ve mücadele zamanını belirlemektir. Bu yöntemde, eşeyin salgıladığı feromon fitillere sürülerek veya bir kapsül içerisinde özel yerlerine yerleştirilerek diğer eşey koku yoluyla tuzağa çekilir. Tuzağa yapışan zararlıların kontrol ve sayımları sürekli yapılarak zararlının popülasyon yoğunluğu ve ergin böcek çıkışı gibi mücadeleye yönelik bilgiler elde edilir. Ülkemizde elma iç kurdu, erik iç kurdu, şeftali güvesi, bağ salkım güvesi, mısır kurdu ve yaprak büken gibi zararlılara karşı bu yöntem uygulanmaktadır. Ayrıca depolarda zarar yapan bazı türlere karşı da kullanılmaktadır.

C. Besin cezbedicileri: Besin cezbedicileri, böceklerin gelişimleri için uygun beslenme maddelerine doğru yönelmesini sağlayan, bitkilerin bünyesinde doğal olarak bulunabilen veya yapay olarak da elde edilen maddelerdir. Bu maddeler organik tarımda böceklerle mücadelede etkili bir biyoteknik yöntem olarak kullanılmaktadır. Besin cezbedicileri de feromonlar gibi rüzgâr yolu ile dağılarak zararlıların davranışlarını etkilemektedir. Besin cezbedicileri genellikle zararlılarla mücadelede savaşa başlama zamanının belirlenmesinde kullanılmaktadır. Ülkemizde elma gövde kurdu, Akdeniz meyve sineği ve zeytin sineği ile mücadelede besin cezbedicilerinden faydalanılmaktadır.

D. Yumurta bırakma cezbedicileri: Bu maddeler, dişi böceklerin yumurtalarını bırakacakları uygun alanın tespitinde etkilidir. Yumurta bırakma cezbedicileri biyoteknik mücadelede yanlış yumurtlama yeri seçimi şeklinde böceklere karşı şaşırtıcı olarak kullanılmaktadır.
 
Kaynak: http://www.megep.meb.gov.tr/



Etiketler tarım, organik tarım, tarımda kullanılan böcekler, zararlı böcekler, yararlı böcekler, organik tarımda böceklerin faydası, biyoteknik, feromonlar, böcek kontrolü,