Gıdalarda Bulunan Su Çeşitleri

123 kez okundu

13 gün önce eklendi

Ana Sayfa » Makale-Yöntem » Gıda Hijyeni ve Güvenliği» Gıdalarda Bulunan Su Çeşitleri

 1. Serbest Su

Gıda içerisinde solvent ya da çözücü olarak bulunan sudur. Fiziksel olarak doku içerisine hapsedilmiştir. Gıdalarda en çok bulunan ve kolay ayrışabilen su formudur. Gıdalardaki biyolojik ve kimyasal değişikliklerden kaynaklanan bozulmaların sebebi gıdaların yüksek miktarda serbest su içermesidir. Ayrıca gıdalarda fiziksel değişmelere de neden olmaktadır.

Gıdaların içerdiği su birçok bileşen için çözücü görevi görür. Bu nedenle su miktarının düşürülmesi için pek çok gıda muhafaza yöntemi geliştirilmiştir. Gıdaların muhafaza sürelerinin artırılmasında kullanılan yöntemler (kurutma, konsantre etme, dondurma, tuz – şeker ilavesi gibi) serbest su içeriğinin azaltılması esasına dayanır.
 
 

Gıdalarda Suyun Önemi ve Mikrobiyolojik Gelişme

Gıdalardan suyun ayrılması ve gıdaya çözünen madde eklenmesi aynı gibi görünse de gıda üzerindeki etkileri farklıdır. Örneğin gıdanın içeriği çözelti, mikrobiyolojik gelişmenin kontrol edilebildiği noktaya kadar konsantre edildiğinde istenmeyen fiziksel ve kimyasal değişiklikler ortaya çıkabilir. Konsantrasyonun çok büyük miktarda artırılması, enzimatik ve enzimatik olmayan değişmeleri önlemek için gerekebilir. Bu takdirde de gıdanın tadında ve görünüşünde değişmeler gözlenir.

Gıdalarda Suyun Önemi ve Kimyasal/Fiziksel Değişimler

Gıdalarda mikrobiyolojik gelişmeler ve kimyasal reaksiyonlar serbest suyun varlığında oluşmaktadır. Yine suyun sebep olduğu fiziksel değişmeler gıdada bulunan serbest su ile ilişkilidir. (Mesela %13 rutubet ihtiva eden buğday kuru hissini verdiği halde, %8 nemli fındık elastik ve yaş hissini verir). Aynı toplam rutubete sahip gıdada yağ (suyu tutmayan), karbonhidrat ve protein (suyu tutan) gibi bileşenlerin değişmesi su aktivitesini önemli ölçüde değiştirir. Bu nedenle su aktivitesi, yağ ve karbonhidrat miktarı değişken ürünler için toplam suya nazaran daha objektif bir ölçüdür.

Mikroorganizmalar susuz yaşayamazlar ve her mikroorganizma için optimum su aktivitesi (aw) değeri vardır ve bunun altında çoğalamazlar. Mikroorganizmalar, üremeleri için gıda maddelerinde bulunan serbest sudan yararlanmaktadırlar. Bu nedenle bir gıda maddesi üretilirken o gıdayı bozabilecek mikroorganizma grubu belirlenerek uygun su aktivitesi belirlenir ve o şekilde üretim yapılır. Su Aktivitesi, (aw) düşük olduğunda mikrobiyal gelişme gecikir.

< 0.60 mikrobiyal gelişim olmaz
0.60 – 0.85 maya, küf, ozmotik basınca dayanıklı bakteriler gelişebilir
< 0.85 patojenler gelişemez
0.87 – 0.90 maya ve küfler gelişebilir
0.91 – 0.95 bozulma yapan bakteriler, bazı küfler
0.95 patojen ve bozulma yapan bakteriler, bazı mayalar


Su aktivitesi; ürünün raf ömrünü, kokusunu, rengini, lezzetini ve yapısını etkiler. Su aktifliği/su aktivitesi gıdalarda bulunan suyun kullanılabilirliğini gösteren termodinamik bir özelliktir.

2. Adsorbe Su

Gıdada yarı bağlı ya da ince bir tabaka halinde bulunan sudur. Gıda bileşenlerinin yüzeyine ince bir film halinde bağlanmıştır. Genelde proteinlerin ve polisakkaritlerin civarında lokalize olmuştur. Bu su formu gıdanın içerisinde bulunan toplam suyun yaklaşık %10-15’ini oluşturur.

3. Bağlı Su

Gıda bileşenlerinin yapısına girmiş yani bunlara tek bir molekül tabakası halinde H (hidrojen) bağları ile bağlanmış su formudur. Bu formdaki suya hidratize su, hidrasyon suyu, kimyasal su gibi isimler de verilmektedir. Bu su formunun gıdadaki oranı yaklaşık %3-5 civarındadır. Serbest suya göre farklı özelliklere sahip olan bağlı su -40 derecede donmayan su formu olarak da adlandırılmaktadır. Bağlı su kimyasal, biyokimyasal reaksiyonlarda kullanılamaz. Ayrıca mikroorganizmalar tarafından da kullanılamaz.

Gıdalarda su miktarı % nem olarak ifade edilir. Nem miktarı gıdada da bulunan toplam suyu yani serbest, adsorbe ve bağlı suyun toplamını ifade eder.

Gıdalarda suyun önemi, kalitesini, ayrıca enzim ve mikroorganizmalar tarafından bozulma durumunu göstermesi açısından, çok yüksektir.
 
 
Hypet Aqua ® Su Mikrobiyolojisi besiyerleri ile tüm mikrobiyolojik incelemelerinizi gerçekleştirebilirsiniz. Hypet Aqua ® Su Mikrobiyolojisi ürünlerini incelemek için lütfen TIKLAYINIZ...